หมากผีผ่วน​ (Carabao​ teats)​

     วันนี้เราจะมาแนะนำดอกไม้ป่ากันค่ะ​  ซึ่งมีผลสุกสามารถรับประทานได้รสชาติเปรี้ยวอมหวาน​ มันอยู่ในสวนหลังบ้านของ​ ​Joyrawee​ เองค่ะ​ วันนี้มันยังออกผลแต่กำลังเริ่มออกดอกแล้วค่ะ​  ไปดูกันเลยค่ะว่าดอกของมันจะสวยแค่ไหนกัน

หมากผีผ่วน​ (Carabao teats)

      มีชื่ออื่นๆ​ ว่า​  นมควาย​ พีพวนน้อย​ นมแมว​ นมวัว​ พีพวน​  หำลิง​  ติงตัง​ ตีนตั่งเครือ​  สีม่วน​  บุหงาใหญ่​  นมแมวป่า​ ลูกเตรียน​ กรัล  เป็นต้น​  เป็นพืชในวงศ์​ Annonaceae  มีถิ่นกำเนิดและกระจายพันธุ์ในหลายประเทศ​  เช่น​ อินเดีย​  ศรีลังกา​  และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้​  สำหรับประเทศไทยจะพบได้ทุกภาค

      เป็นไม้เถาเลื้อยมักทอดเลื้อยบนต้นไม้สูง​  กิ่งก้านและยอดอ่อนปกคลุมด้วยขยละเอียดสีน้ำตาลแดงหนาแน่น​  เปลือกลำต้นสีม่วงอมเทา​  

      ใบเป็นใบเดี๋ยว​  เรียงสลับ​  เนื้อไม้แข็ง​  รูปรีแกมขอบขนาน​  รูปไข่แกมขอบขนานหรือรูปรีแกมรูปไข่กลับ​  ปลายแหลมหรือเรียวแหลม​  โคนมนหรือกลม​  ขอบเรียบ​  แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ​  หลังใบมีขนรูปดาวแข็ง​  ด้านล่างมีขนอ่อนนุ่มหนาแน่น​  เส้นใบ​ 8-15 คู่​  

      ดอกออกเป็นดอกเดี่ยวหรือออกเป็นกระจุก​ 2-3 ดอก​ ที่กิ่งก้าน​  ออกตรงข้ามใบหรือเหนือซอกใบมีขนกระจายหนาแน่น​  ใบประดับมี​ 1​ ใบ​ รูปสามเหลี่ยมปลายมนติดตรงกลางก้านดอก​ กลีบเลี้ยง​ 3​ กลีบ​  บางคล้ายกระดาษมีขนปกคลุม​  เชื่อมติดกันที่โคนเล็กน้อย​  ปลายแยกเป็น​ 3​ แฉก​ ดอกสีแดงสดแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดงเลือดนก​  มีกลิ่นหอมกลีบดอกรูปรีแกมรูปไข่กลับ​  ปลายมนหรือกลมมีขนทั้งสองด้าน​  ดอกบานเต็มที่กลีบมักโค้งลงไปทางก้านดอก​  โคนและปลายตัด​  ขอบเรียบ​  วงนอกมักเป็นหมัน

      ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด

      ผลออกเป็นกลุ่มรูปรีหรือรูปรีแกมขอบขนาน​  มีขนสีน้ำตาลสั้นๆ​ ปกคลุม​  ผลเริ่มสุกสีเหลือง​  เมื่อสุกเต็มที่จะมีสีแดงสด​  เนื้อข้างในสีขาว​ เมล็ดรูปรี  โคนเว้าปลายมน  ขอบเรียบ​ ผิวเกลี้ยงสีน้ำตาล

      ประโยชน์​  ผลสุกสามารถรับประทานได้​  เป็นสมุนไพร​ เนื้อไม้และรากต้มกินแก้ไข้​  รากแก้ผอมแห้งสำหรับสตรีอยู่ไฟหลังคลอดบุตร​ บำรุงน้ำนม​  ผลแก้เม็ดผื่นคันตามตัว​  เป็นยาถอนพิษ​  ผลสุกบดกับน้ำทาแก้ผดผื่นคัน​  รักษาโรคหืด​ เป็นต้น

ลำบิดดง​ (Diospyros filipendula pierre ex lecomte)​

     วันนี้​ Joyrawee​ ได้มีโอกาสกลับบ้านที่ต่างจังหวัดนั่นก็คือ​ จังหวัดอุบลราชธานี​ นั่นเองค่ะ​  ในป่าแถวบ้านจะมีต้นไม้เกิดขึ้นมาเยอะแยะเลยรวมถึงเจ้าลูกกลมๆ​ ที่​ Joyrawee​ จะนำมาให้เพื่อนๆ​ ดูนี้ด้วยค่ะ​ มันคือ​ ลำบิดดง​ หรือที่แถวบ้านจะชอบเรียกว่า​ "หมากคันจ้อง" นั่นเองค่ะ​  เราไปดูกันดีกว่าค่ะว่ามันมีลักษณะอย่างไร​  ไปกันเลย!

ลำบิดดง​ (Diospyros​filipendula​ pierre​ ex​  lecomte)​

      มีชื่ออื่นๆ​ ว่า​  จังนัง​  คันจอง​  คันจ้อง​  ดำบิดดง​ จูมจ้อง​  เป็นต้น​  เป็นพืชในวงศ์​  Ebenaceae
      เป็นไม้ยืนต้น​  ไม่ผลัดใบ​  สูงได้ถึงประมาณ​  10-12 เมตร​  เปลือกสีเทาปนน้ำตาล
      ใบ​  เป็นใบเดี่ยวเรึยงสลับ​  รูปหัวใจ​  รูปวงรีถึงรูปขอบขนาน​  ปลายใบแหลมหรือมน  โคนใบแหลมมนหรือรูปหัวใจ​  แผ่นใบบางมีขนสั้นหนานุ่ม​  มีขนตลอดเส้นกลางใบ

      ดอก​  แยกเพศอยู่คนละต้น​  กลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีอย่างละ  4​  กลีบ​  ดอกตัวผู้ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบ​  ดอกย่อย​ 2-3 ดอก​  กลีบเลี้ยงรูประฆัง​  กลีบแฉกลึกประมาณกึ่งหนึ่งของความยาวกลีบ​ มีขนสากด้านนอก​ ติดทน​ กลีบสีขาว​  รูปดอกเข็ม​  กลีบแยกประมาณกึ่งหนึ่งมีขนด้านนอก​ เกสรตัวผู้​ 12-16 อัน​ เกลี้ยง​  ดอกตัวเมียเป็นดอกเดี๋ยว​  คล้ายดอกตัวผู้แต่มีขนาดใหญ่กว่า​  รังไข่มีขนยาวที่โคนมี  4​ ช่อง​  ก้านเกสรเพศเมียเกลี้ยง​  ไม่มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน
      ผลสดแบบมีเนื้อ​  รูปทรงกลม​ กลีบเลี้ยงแยกเกือบจรดโคน​ มีขนด้านนอก​  ผลอ่อนมีขนนุ่ม​  ผลแก่เกลี้ยงมีนวลสีขาว​  รับประทานได้​  มีหลายเมล็ด
      พบที่กัมพูชา​ เวียดนามและคาบสมุทรมลายู​  ในไทยพบกระจายห่างๆ​  ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ​ ภาคตะวันออก​  ภาคตะวันออกเฉียงใต้​  และภาคใต้ตอนบน  ขึ้นตามสันเขาในป่าดิบแล้งและป่าดิบชื้น
      ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด​

      ประโยชน์​  ผลแก่สามารถรับประทานได้​  ใบอ่อนรับประทานเป็นผักสดมีรสฝาดหวาน​  เป็นสมุนไพร​  รากแช่น้ำดื่มและอาบแก้ซางเด็ก​ (โรคของเด็กเล็กมีอาการสำคัญคือ​  ซึม​ มีเม็ดขึ้นในปากและลำคอ​  ลิ้นเป็นฝ้า​  เบื่ออาหาร)​ หรือเข้ายาแก้ประดง​  เป็นยาแก้ปวดท้อง​  แก้บิด​  รากนำมาต้มรวมกับสมุนไพรอื่นแก้ไข้​  ใช้เป็นยาเย็น​  เป็นต้น